Tez Danışmanlık Hocanızın Eleştirel Bilime Katkısı
Bize göre her akademisyen iyi bir tez danışmanı olamaz. Çünkü akademik araştırma yapmak farklı bir alan, yapılan araştırmaların tez veya dönem projesi gibi raporlama haline getirilmesi ise bambaşka bir alandır. Konu süreli yayınlar yani makaleler olduğunda da aynı şekilde anlatılanların geçerli olduğuna inanıyoruz. Bu çerçevede bize göre üniversitelerde sadece tez hazırlama süreci ile alakalı uzmanlığı bulunan kişiler yer almalı ve bunların akademik olarak sadece görevleri tez danışmanlığı yapmak olmalıdır. Böylelikle bilime olan katkının artacağını düşünüyoruz. Düşünün ki tez danışmanlık hocanızın eleştirel bilime katkısı ne düzeydedir? Bu tarz bilgilendirme yayınları yaptığınızda insanlar akademisyenlerin hepsini eleştirdiğimizi düşünüyor. Oysa bu çok yanlış bir yaklaşımdır. Çünkü toplumun her alanında işini iyi yapan insanlar olduğu gibi, işini hakkıyla yapamayan insanların varlığı da su götürmez bir gerçektir. Örnek vermek gerekirse boşuna maaş alan memurlar bulunduğu gibi, gerçek manada ülkesi için gayret gösteren ve kazandığı parayı helal ettirmek maksadıyla gayret gösteren memurların varlığı da bir gerçektir. Dolayısıyla bizim memurları eleştirmemiz veya memurları övmemiz bunların her birisinin olumlu veya olumsuz olarak kategorize edilmesini gerektirmez. Mühim olan toplumdaki sorunları ortaya koymak ve problemlerin çözümüne yönelik olarak işlemler yapılmasıdır. Konuyu uzatmadan tez danışmanlık hocamızın eleştirel bilime katkısı konusunu düşünmeniz gerektiğine inanıyoruz. Bu çerçevede herhangi bir konuyla alakalı tez yazarken halihazırda var olan mevcut bilgilerin sorgulanması gerekmektedir. Gerçekten de bu bilgiler hâlâ işlevsel mi? Eğer işlevselse gerekçelerle birlikte açıklanmalı ve işlevsellik artık anlamını yitiriyorsa yeni bakış açılarının literatüre kazandırılması gerekmektedir. Ayrıca literatüre bakış açısı verirken mümkünse birden fazla bilim metodu kullanılmalı ve bunlarla alakalı alternatiflerin okuyucuya aktarılması gerekir. Ayrıca herhangi bir konuyla alakalı tez yazma işlemini gerçekleştirirken topluma ve devamında ise insanlığa olan katkı gözden geçirilmelidir. Her birimizin öncelikle ülkemize ve devamında ise dünya üzerindeki bütün toplumlara karşı sorumlulukları vardır. Bu sorumlulukları etik değerlere bağlı şekilde gözden geçirmeli ve tezlerle/makalelerle alakalı elde edilen bulguların doğru şekilde okuyuculara aktarılması gerekir. Tüm bunları sağlarken de eleştirel bilimin gerektirdiği şekilde tüm aşamaların şeffaf şekilde ortaya konulması gerekir. İyi bir danışman tüm anlatılanları yerine getirmeli ve doğru şekilde öğrencisinin yönlendirmelidir.
Tez Yazarken Verilerin Gizliliği Konusu
Gelişen teknoloji ile birlikte insanların verileri kötü amaçlı kişiler tarafından kullanılabilmektedir. Bugün internet üzerinden istenmeyen mailler gelmesi veyahut telefonumuza istenmeyen mesajların gelmesi verilerin gizliliğinin ihlal edildiğini ispatlar niteliktedir. Onlarca kez reddedilmesine rağmen mesajların gelmeye devam etmesi illegal olarak verilerin elde edilmesini neticesinde kötü amaçla kimselerin bunları kullandığını göstermektedir. Konu tezler olduğunda ise düzenli bir şekilde işlemler yerine getirmeli ve öğrencilerin tez yazarken verilerin gizliliği konusu hakkında gerekli prosedürleri takip etmesi önemlidir. Bu konunun yasal ve akademik açıdan sonuçları olduğundan dolayı veri gizliliği ciddiyetle takip edilmesi gereken bir konudur. Peki siz ortalama bir öğrenci olarak tez yazarken bu konuyu ihlal etmemek adına ne gibi işlemler yapabilirsiniz? Açıkçası öncelikli olarak yarı yapılandırılmış görüşme ya da anket uygulaması gibi bir çalışma yapıyorsanız insanların kişisel verilerini talep etmemenizi tavsiye ediyoruz. Bu çerçevede e-posta adresleri, telefon numaraları, insanların açık adresleri, özgeçmişleri veya isim soy isim gibi bilgilerinin talep edilmemesi gerektiğine inanıyoruz. Meydana getirilecek tez yazma aşamasında elde edilecek bilgilerin anonim olarak paylaşılması herhangi bir sorun teşkil etmez. Daha açık ifadeyle konuşacak olursak anket çalışmasında insanların yaşı ve demografik özelliklerini ortaya koyabilirsiniz. Ancak bunları toplarken yukarıda belirtilen verilerin talep edilmemesi doğru şekilde çalışma yapılması adına son derece önemlidir. Bu konunun etik ve yasal sonuçları olması bir yana insanların kişisel bilgileri talep edildiğinde sorulara dürüst şekilde yanıt vermesini beklemek söz konusu olmaz. Özellikle özel çalışma alanlarında yürütülen bilimler alakalı faaliyetlerde insanların çeşitli çekinceleri söz konusu olabilir. Bunları ortadan kaldırmak adına kişisel verileri talep etmemenizi tavsiye ediyoruz. Tüm bunlara rağmen yasal uyarı gereğince gerekli prosedürleri takip etmek ve tez yazarken verilerin gizliliğini uygulamak durumundasınız.
Dergi Park Veri Tabanı
Geçmiş yıllarda kitaplar çok fazla kullanılıyor olsa da günümüzde meydana getirilen tezlerde/makalelerde/dönem projelerinde kitaplara son derece sınırlı düzeyde yer verildiğini gözlemliyoruz. Gelenekselci ve yaşı belirli bir seviyenin üzerindeki danışmanlar hariç olmak kaydıyla pek çok insan neden tez çalışmasında kitap kullanmadın diye sormamaktadır. Daha doğru ifadeyle soruyor olsa dahi birkaç tane bilgi haricinde kitap kaynağının kullanılması ile ilgili ısrar etmemektedir. Bu çerçevede dergi park veri tabanı süreli yayınlar yani makaleler hakkında inanılmaz bir arşiv sağlamaktadır. Ülkemizde yayın faaliyetine devam eden dijital ve somut dergilerin neredeyse tamamı bu veri tabanında yer almakta ve ilgili araştırmacıların hizmetine sunulmaktadır. Böylelikle siz de akademik çalışmalarda en çok tercih edilen süreli yayınlara kolayca ulaşabilirsiniz. Yapacağınız çalışmalar neticesinde yalnızca bir bilgisayar ve internet yardımıyla bu çalışmalara ulaşabilir ve aradığınız bilgileri elde edebilirsiniz. Arama faaliyetleri ile alakalı biraz daha geliştirilebilir olmakla birlikte araştırmacılar için yüksek düzeyde fayda sağlayan bir platform olduğunu ifade edebiliriz.
YÖK Tez Merkezi Veri Tabanı
Tezlerde/makalelerde/projelerde yine sıklıkla kullanılan bir diğer kategori ise tezlerdir. Akademik seviye açısından bakıldığında yüksek lisans ve doktora tezleri geriye dönük olmak kaydıyla güncel olarak YÖK tez merkezi veri tabanı içerisinde bulunur. Burada lisans tezleri yer almaz. Ancak yüksek lisans ve doktora tezlerinin tamamı ilgili arşive taranmakta ve düzenli olarak güncellenmektedir. Özel bir çalışma yaptığını iddia eden veya herhangi bir gerekçe sunmaksızın çalışmasının tamamına erişimi açmak istemeyen kişiler ise birkaç yıllık sınırlandırma neticesinde çalışmalarının tamamına erişimi açmak durumundadır. Bu tür bir çalışmanız olduğunda tezinizi sadece belirli bilgiler etrafında erişime açıyorsunuz. Özet kısımları başta olmak üzere birkaç sayfalık tez metni arşivde görülmektedir. Ancak tezinizin tamamı dijital olarak erişime açılmaz. Bu konuyla alakalı insanlara saygı duyuyor olmakla birlikte söz konusu tezin yayınlandığı üniversitenin kütüphanesinde yer alması nedeniyle erişime açılmamasını mantıklı bulmadığımız özellikle belirtmek isteriz. Herhangi bir kütüphanede açık şekilde erişilen bir kaynağın dijital olarak erişiliyor olması mantıklı olmayacaktır. Elbette çok özel ve teknik bir konuyla alakalı yeni bir buluş geliştiren kişilerin meydana getirdiği tezler söz konusu olabilir. Ancak bu gibi durumlarda insanların meydana getirdikleri çalışmayı kendi üniversitelerinde de erişimi açmaları kaydıyla dijital olarak taramayı reddetmesini kabul edilebilir görüyoruz.
Dil Bilgisi ve Yazım Denetimi Araçları
Tezleri meydana getirmek ve bunu rapor haline sunmak başarılı şekilde mezun olmanız için maalesef ki yeterli görünmüyor. Tez yazım formatı denilen dizgi işlemlerini yapmanız da bunun tamamlanması için yine yeterli değildir. Bu çerçevede Türkçe hazırlanmış bir çalışma açısından değerlendirme yapacak olursak dil bilgisi ve yazım denetimi araçları kullanmak suretiyle anlatımı kontrol etmeniz tavsiye edilmektedir. Elbette İngilizce veya diğer farklı yabancı dillerde meydana getirilmiş çalışmalar için de ilgili dilin gerektirdiği gramer kurallarına uygun şekilde tez yazma aşamasını tamamlamanız gerekmektedir. Bu konuyla alakalı yazım denetimi yaparken tezlerin %99 unun hazırlanmakta olduğu Word programı sizin için yeterli olacaktır. Ancak Türkçe anlatım ve gramer açısından kontrolü bu tür yazılımlar %100 doğru şekilde yapamayacağından dolayı cümle kurgularının konuyla alakalı bir profesyonel tarafından incelenmesi gerekebilir. Konuyla alakalı ciddi manada problemleriniz yoksa bize göre izlenmesi gereken yöntem basittir; tezinize danışmandan içerik olarak onay aldıktan sonra birkaç kez baştan sona okumanız ve anlatımla alakalı problemleri ortadan kaldırmak için gerekli düzenlemeleri yapmanız tavsiye edilir. Eğer hala önemli problemler yaşıyorsanız konuyla alakalı bir Türkçe uzmanının tezinizi/makalenizi okumasını sağlayabilirsiniz. Bu konuda yabancı kökenli öğrenciler dışında Türk vatandaşının inanılmaz problemler yaşayacağı çok zayıf bir seçenektir. Sonuç itibari ile yüksek lisans veya doktor düzeyini ulaşmış bir insanın Türkçe’ye ortalama üzeri şekilde kullanabileceğini düşünüyoruz. Her halükarda danışman sizden böyle bir talepte bulunursa birkaç kez inceleme yapmak sizin için yeterli olabilir.
